Jak piszemy poradnik

Skąd bierzemy wiedzę

Artykuły z serii „Co mówią badania” opieramy na przeglądach systematycznych, metaanalizach i wytycznych towarzystw naukowych. Przegląd systematyczny zbiera wyniki wielu badań na jedno pytanie, więc jest pewniejszy niż pojedyncze badanie. Szukamy ich w bazie PubMed, zwykle wśród prac z ostatnich dziesięciu lat. Pojedyncze badania dodajemy tylko wtedy, gdy przeglądów brakuje, i wtedy to zaznaczamy.

Porady praktyczne, na przykład jak dbać o zęby z aparatem, bierzemy z materiałów publicznych służb zdrowia i towarzystw ortodontycznych. W bibliografii mają adres strony, z której pochodzą.

Artykuły o NFZ opieramy na tekstach ustaw i rozporządzeń z Internetowego Systemu Aktów Prawnych Sejmu (ISAP) oraz na danych NFZ o kolejkach. Liczby z kolejek odświeżamy codziennie, a artykuł pokazuje datę danych.

Jak sprawdzamy tekst

Każdą liczbę z artykułu i z wykresu porównujemy z publikacją, z której pochodzi. Liczba bez pokrycia w źródle nie trafia do tekstu. Wnioski opisujemy własnymi słowami i prostym językiem, bez tłumaczenia cudzych zdań. Przy każdym wniosku stoi przypis, który prowadzi do pozycji w bibliografii, a przy niej do PubMed i DOI.

Nie wymyślamy przykładów pacjentów, nie podajemy cen ani terminów konkretnych gabinetów i nie polecamy gabinetów w treści artykułu. Odnośnik „Wybierz miasto” prowadzi do listy wszystkich poradni i gabinetów w mieście.

Co znaczy pewność dowodów

Przy każdej pracy w bibliografii podajemy pewność dowodów według metody GRADE, której używają autorzy przeglądów na całym świecie. To ocena, jak bardzo przyszłe badania mogą zmienić wniosek, a nie ocena, czy wniosek jest prawdziwy.

• wysoka: kolejne badania raczej nie zmienią wniosku;
• umiarkowana: wniosek prawdopodobnie się utrzyma, ale nowe badania mogą go doprecyzować;
• niska i bardzo niska: wniosek może się zmienić, bo opiera się głównie na badaniach obserwacyjnych albo na niewielu pacjentach.

W ortodoncji większość wniosków ma pewność niską, bo badań, w których pacjentów losowo przydzielono do grup, jest mało. Gdy autorzy przeglądu nie podali oceny GRADE, ustalamy ją na podstawie rodzaju badań, które przegląd objął.

Kiedy aktualizujemy

Przegląd literatury w artykułach badawczych powtarzamy co 12 miesięcy, a jego datę widać pod tytułem. Artykuły o NFZ poprawiamy po każdej zmianie przepisów. Gdy zmienia się treść artykułu, pod tytułem pojawia się data aktualizacji.

Czego poradnik nie robi

Poradnik opisuje wiedzę ogólną. Nie stawia diagnozy i nie zastępuje wizyty: o tym, czy i jak leczyć, decyduje ortodonta po badaniu.

Błąd w tekście?

Napisz do nas przez formularz zgłoszenia błędu. Poprawki wprowadzamy w tekście, a gdy zmieniają sens artykułu, aktualizujemy datę pod tytułem.