Czy ósemki krzywią zęby? Mit, który sprawdzili naukowcy
Czy ósemki krzywią zęby i czy trzeba je usuwać? Badania nie dają na to pewnego dowodu. Sprawdź, co z nich wynika.
Redakcja dobryortodonta.pl · opracowanie na podstawie 9 publikacji naukowych · przegląd literatury: 18.10.2026 · 6 min czytania · zaktualizowano 06.11.2026 · jak piszemy · Informacja, nie porada lekarska.
Krótko: Nie ma pewnego dowodu, że ósemki krzywią zęby. Jedne badania widzą taki związek, inne go nie znajdują.[1, 2] Dolne zęby przednie krzywią się z wiekiem także u osób, które nie miały aparatu, i niezależnie od ósemek.[3, 6] Dlatego usuwanie zdrowych ósemek tylko po to, żeby zęby się nie przesuwały, nie ma poparcia w badaniach.[3]
- W przeglądzie z 2024 roku związek ósemek ze stłoczeniem dolnych zębów przednich znalazły tylko 4 z 13 badań.[1]
- Po leczeniu aparatem zęby przednie stłaczały się dalej, niezależnie od tego, czy pacjent miał ósemki.[3]
- Przegląd Cochrane uznał, że dowodów jest za mało, by rozstrzygnąć, czy zdrowe, niewyrośnięte ósemki usuwać.[4]
Czy ósemki krzywią zęby?
Odpowiedź brzmi: możliwe, ale nie jest to pewne. Badania mówią różne rzeczy.
Przegląd z 2024 roku zebrał 13 badań. Związek między dolnymi ósemkami a stłoczeniem dolnych zębów przednich znalazły w nim cztery. Po połączeniu wyników u osób bez ósemek było mniej stłoczenia. Autorzy ostrożnie piszą, że dolne ósemki mogą się do stłoczenia przyczyniać. Dodają, że potrzeba lepszych badań, zanim uznamy to za pewne.[1]
Dane wykresu
| Przegląd badań | Wartość (%) |
|---|---|
| Przegląd z 2024 r. (4 z 13 badań) | 31 |
| Przegląd z 2018 r. (2 z 12 prac) | 17 |
Przegląd z 2018 roku wyszedł inaczej. Przeanalizowano w nim 12 prac, a w 10 z nich nie znaleziono wyraźnego związku dolnych ósemek ze stłoczeniem. Autorzy zastrzegają jednak, że metody tych prac budzą wątpliwości, więc nie da się wyciągnąć ostatecznego wniosku.[2] Przypominają też, że na stłoczenie wpływa wiele rzeczy naraz.[2]
Podobnie jest w starszym przeglądzie z 2014 roku. Autorzy napisali, że wyniki są sprzeczne: część badaczy uważa, że dolne ósemki powodują stłoczenie, inni temu przeczą. Na ustawienie dolnych zębów przednich wpływa według nich wiele czynników, a nie tylko ósemki.[5]
Czy usuwanie ósemek zapobiega krzywym zębom?
Część osób usuwa ósemki profilaktycznie, żeby zęby nie krzywiły się później. Czy to działa? Przegląd Cochrane, czyli opracowanie zbierające wyniki wielu badań, znalazł tylko jedno badanie, w którym nastolatków losowo przydzielono do grup. Po 5 latach nie widać było, żeby usunięcie bezobjawowych ósemek wyraźnie zmieniło wymiary łuku zębowego. Badanie miało jednak poważne słabe punkty: zaczęło je 164 nastolatków, a wyniki 77 trafiły do analizy.[4]
Cochrane zauważa, że ósemki usuwa się czasem po to, by zapobiec późnemu stłoczeniu dolnych zębów przednich. Przegląd tego jednak nie potwierdził. Autorzy uznali, że dowodów jest za mało, by rozstrzygnąć, czy zdrowe, niewyrośnięte ósemki usuwać, czy zostawić. Proponują decyzję podjętą wspólnie z pacjentem.[4]
Najnowszy przegląd z 2026 roku objął cztery badania. W każdym stłoczenie przednich zębów rosło z czasem, niezależnie od tego, czy ósemki były w buzi. Autorzy piszą wprost, że rutynowe usuwanie ósemek w tym celu nie ma poparcia w dostępnych badaniach.[3]
Brytyjski przegląd nie znalazł badań, które wprost porównałyby usuwanie niewyrośniętych dolnych ósemek z pozostawieniem ich. Jego wyliczenia sugerują, że usuwanie może się opłacać. Opierają się jednak na danych z obserwacji i dotyczą samych niewyrośniętych ósemek, a nie stłoczenia. Zostawione ósemki trzeba było później usunąć z powodu chorób u około 5–31 osób na 100. Wynik zależał od tego, jak długo pacjentów obserwowano.[9]
Czy zęby krzywią się z wiekiem, także bez ósemek?
Według badań tak. W badaniu osób, które nigdy nie miały aparatu, obserwowanych przez około 30 lat, dolne zęby przednie stawały się coraz mniej równe we wszystkich grupach. Grupa była mała: 15 dzieci i 18 dorosłych. Autorzy uważają, że to proces ciągły przez całe życie, ale potrzeba więcej badań, by poznać jego przyczyny.[6]
Przegląd badań osób z prawidłowym zgryzem bez leczenia pokazuje, że stłoczenie narasta od okresu wymiany zębów do około 60. roku życia. Dotyczy to zwłaszcza żuchwy i kobiet. Autorzy sugerują, by mówić pacjentom, że stłoczenie bywa oznaką starzenia, a nie zawsze porażką leczenia.[7] Badanie 30 osób, obserwowanych przez 50 lat, pokazało, że łuki zębowe się skracają, a dolne zęby przednie coraz bardziej się krzywią.[8]
Czego jeszcze nie wiemy?
Nie wiemy, o ile milimetrów więcej stłoczenia mają osoby z ósemkami niż bez nich. Takich liczb nie mamy w źródłach, na których oparty jest ten tekst. Brakuje też dużych badań, które sprawdziłyby sam wpływ ósemek na zęby. Przegląd z 2021 roku, który objął 40 badań osób bez leczenia, nie dotyczył ósemek jako przyczyny.[7] Wnioski z takich prac są więc pośrednie.
Badania osób bez leczenia są małe: w jednym było 15 dzieci i 18 dorosłych, w innym 30 osób. W tym drugim ósemki nie były badaną cechą.[6][8] Wspomniane wyżej badanie z Cochrane miało słabe punkty, więc też nie rozstrzyga sprawy.[4]
Mity i fakty
Mit Ósemki wypychają zęby i dlatego krzywią się zęby dolne.
Fakt Wyniki badań są sprzeczne. Część prac widzi związek, część go nie znajduje.[1][2]
Mit Cochrane udowodnił, że ósemki nie mają wpływu na zęby.
Fakt Cochrane napisał, że dowodów jest za mało, by rozstrzygnąć, czy ósemki usuwać. Brak dowodu to nie to samo co dowód, że wpływu nie ma.[4]
Mit Bez ósemek zęby już się nie przesuną.
Fakt Stłoczenie narasta z wiekiem także u osób, które nigdy nie miały aparatu.[6][7]
Mit Ósemki to jedyny powód stłoczenia.
Fakt Autorzy przeglądu z 2014 roku wymieniają też wielkość koron zębów, długość łuku, stan dziąseł, wczesną utratę zębów mlecznych, wzrost szczęk, wiek i płeć.[5]
Co to znaczy w praktyce?
Stłoczenie ma wiele przyczyn. Ósemki to jedna z nich, ale badania nie pozwalają uznać ich za główną. Cochrane radzi, by o ewentualnym usunięciu decydować razem z lekarzem.[4] Samo zapobieganie stłoczeniu nie jest dobrym powodem, by usuwać zdrowe ósemki.[3] Jeśli chcesz wiedzieć więcej o przyczynach krzywych zębów, przeczytaj tekst dlaczego mam krzywe zęby. Sam mechanizm stłoczenia i sprawę usuwania zębów przed aparatem opisuje tekst stłoczenie zębów. Po zakończeniu leczenia zęby wracają na stare miejsce w różnym stopniu, więc przyda ci się tekst retainer stały czy ruchomy. O tym, co dzieje się z zębami po zdjęciu aparatu, piszemy w tekście zęby po aparacie. Gdy ósemka sprawia ból i stan zapalny, a nie tylko ciasnotę, zajrzyj do tekstu zęby mądrości: stan zapalny, ból i kiedy usunąć.
Kiedy porozmawiać z ortodontą
Warto porozmawiać z ortodontą lub stomatologiem, gdy zauważysz zmiany w ustawieniu przednich zębów albo gdy ósemki bolą. Lekarz oceni ich stan na zdjęciu i wspólnie z tobą zdecyduje, co dalej.
Bibliografia
- Palikaraki G, Mitsea A, Sifakakis I. Effect of mandibular third molars on crowding of mandibular teeth in patients with or without previous orthodontic treatment: a systematic review and meta-analysis. Angle Orthod. 2024. metaanaliza pewność dowodów: niska doi:10.2319/032323-205.1 · PubMed 37848193
- Genest-Beucher S, Graillon N, Bruneau S, Benzaquen M, Guyot L. Does mandibular third molar have an impact on dental mandibular anterior crowding? A literature review. J Stomatol Oral Maxillofac Surg. 2018. przegląd pewność dowodów: niska doi:10.1016/j.jormas.2018.03.005 · PubMed 29571816
- Amberg S, Kroeger A, Houlston E, Şen S, Kebschull M. Wisdom teeth removal and anterior alignment stability after orthodontic treatment-a systematic review. Clin Oral Investig. 2026. przegląd systematyczny pewność dowodów: bardzo niska doi:10.1007/s00784-026-06872-1 · PubMed 42029940
- Ghaeminia H, Nienhuijs ME, Toedtling V, Perry J, Tummers M, Hoppenreijs TJ, et al. Surgical removal versus retention for the management of asymptomatic disease-free impacted wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev. 2020. przegląd systematyczny pewność dowodów: bardzo niska doi:10.1002/14651858.CD003879.pub5 · PubMed 32368796
- Stanaitytė R, Trakinienė G, Gervickas A. Do wisdom teeth induce lower anterior teeth crowding? A systematic literature review. Stomatologija. 2014. przegląd systematyczny pewność dowodów: bardzo niska · PubMed 24824055
- Eslambolchi S, Woodside DG, Rossouw PE. A descriptive study of mandibular incisor alignment in untreated subjects. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2008. badanie pewność dowodów: niska doi:10.1016/j.ajodo.2006.04.038 · PubMed 18331931
- Rajbhoj AA, Parchake P, Begnoni G, Willems G, Cadenas de Llano-Pérula M. Dental changes in humans with untreated normal occlusion throughout lifetime: A systematic scoping review. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2021. badanie pewność dowodów: niska doi:10.1016/j.ajodo.2021.02.014 · PubMed 34456004
- Basim A, Naoumova J, Leffler K, Johansson K, Persson M, Al-Taai N. Digital analysis of age-related dentoalveolar changes: a 50-year longitudinal study. Prog Orthod. 2026. badanie pewność dowodów: niska doi:10.1186/s40510-026-00643-0 · PubMed 42726424
- Hounsome J, Pilkington G, Mahon J, Boland A, Beale S, Kotas E, et al. Prophylactic removal of impacted mandibular third molars: a systematic review and economic evaluation. Health Technol Assess. 2020. przegląd systematyczny pewność dowodów: bardzo niska doi:10.3310/hta24300 · PubMed 32589125
Przy każdej pracy podajemy pewność dowodów według metody GRADE: to ocena, jak bardzo przyszłe badania mogą zmienić wniosek, a nie ocena, czy wniosek jest prawdziwy.
- wysoka: kolejne badania raczej nie zmienią wniosku;
- umiarkowana: wniosek prawdopodobnie się utrzyma, ale nowe badania mogą go doprecyzować;
- niska i bardzo niska: wniosek może się zmienić, bo opiera się głównie na badaniach obserwacyjnych albo na niewielu pacjentach.
Jak wybieramy prace i sprawdzamy liczby, opisuje strona jak piszemy poradnik.